
Đứng trước kệ đồ thờ, ai cũng từng cầm lên một chiếc bát hương, xoay xoay, rồi đặt xuống vì chưa biết chọn theo điều gì. Mẹ dặn thế này, bác hàng xóm bảo thế khác, về nhà lại lo bày sai chỗ.
Theo quan niệm phong thuỷ, đồ thờ gốm sứ được chọn dựa trên màu sắc theo mệnh, kiểu dáng trang nghiêm, vị trí bày hợp lý và ý nghĩa từng vật phẩm. Quan trọng nhất là đồ lành lặn, sạch sẽ, vừa khổ ban thờ. Cách làm có thể khác nhau giữa các vùng, còn lòng thành thì nơi nào cũng giống.

Vì sao đồ thờ gốm sứ được nhiều gia đình ưa chuộng
Trong tín ngưỡng của người Việt, ban thờ là nơi tưởng nhớ tổ tiên và cũng là chốn linh thiêng của cả nhà. Gốm sứ được chuộng vì bền, đẹp, dễ lau rửa, để lâu vẫn giữ được nước men. Một bộ đồ thờ dùng qua vài chục năm, sờ vào vẫn thấy mát tay.
Về phong thuỷ, gốm được làm từ đất, mà đất đại diện cho hành Thổ trong Ngũ hành. Người ta quan niệm hành Thổ mang tính ổn định, vững chãi, giúp cân bằng âm dương và nuôi sinh khí cho không gian thờ cúng. Đồ gốm cũng dễ phối với các vật phẩm khác, nên cả ban thờ dễ tạo được vẻ hài hoà, trang nghiêm.
Đồ thờ gốm sứ có ý nghĩa gì theo phong thuỷ
Theo quan niệm phong thuỷ, gốm sứ đem lại cảm giác ấm áp, yên bình cho người trong nhà, đồng thời được xem là giữ vượng khí và xua đi tà khí. Nhiều người tin rằng dùng đúng loại đồ thờ sẽ giúp gia đình yên ổn hơn, mạnh khoẻ hơn, công việc thuận hơn. Đó là niềm tin và mong ước của người thờ cúng, còn điều dễ thấy nhất là một ban thờ gọn gàng khiến lòng người nhẹ đi mỗi lần đứng trước đó.
Chọn đồ thờ gốm sứ theo những tiêu chí nào
Chọn đồ thờ không chỉ dừng ở hình dáng hay màu sắc đẹp mắt. Muốn yên tâm, bạn có thể xem qua năm điều sau.

Chọn màu sắc theo mệnh thế nào
Màu sắc là điều nhiều người để ý đầu tiên. Theo Ngũ hành, mỗi mệnh thường được gợi ý một nhóm màu như sau:
Mệnh | Màu thường được gợi ý |
|---|---|
Kim | Vàng nhạt, nâu đất, trắng |
Mộc | Xanh lá, xanh nõn chuối |
Thuỷ | Xanh dương, đen |
Hoả | Đỏ, hồng, cam, tím |
Thổ | Nâu, vàng đất, cam đất |
Bảng này là gợi ý theo quan niệm, không phải quy định. Bộ đồ thờ dùng chung cho cả nhà, lại đi cùng màu gỗ ban thờ, nên nhiều gia đình chọn men lam, men trắng hay nâu đất trung tính cho dễ hài hoà. Màu thuận mắt khiến ban thờ thêm yên, và người thờ cũng thấy yên lòng.
Kiểu dáng và hoa văn nào phù hợp
Kiểu dáng cũng góp phần tạo nên vẻ trang nghiêm của ban thờ. Nên ưu tiên những sản phẩm có đường nét uyển chuyển, hoa văn truyền thống như hoa sen, rồng phượng, chữ Phúc, Lộc, Thọ. Hình thù quái dị, sắc nhọn hoặc quá hiện đại thường khó hợp không gian thờ tự. Nếu băn khoăn, có thể đọc thêm về bộ đồ thờ gia tiên đầy đủ gồm những gì để hình dung cả bộ trước khi chọn từng thứ.
Vị trí đặt đồ thờ trên ban thờ
Thường thì bát hương đặt ở giữa, mâm bồng ở phía trước, lọ hoa hai bên, nậm rượu ở phía ngoài cùng. Mỗi nhà có thể xê dịch theo khổ ban thờ, miễn sao các vật phẩm không chồng chéo, lộn xộn. Theo quan niệm phong thuỷ, sự lộn xộn làm rối trường khí, còn nhìn bằng mắt thường thì đơn giản là khó lau dọn và dễ va đổ. Cách đặt chi tiết có ở bài cách đặt bát hương trên ban thờ.
Mỗi vật phẩm thờ mang ý nghĩa gì
Bát hương: nơi kết nối tâm linh, thể hiện lòng thành kính.
Mâm bồng: đựng hoa quả, tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy và lòng hiếu với tổ tiên.
Lọ hoa: mang lại sinh khí, giữ ban thờ luôn tươi mới.
Nậm rượu: theo quan niệm dân gian giúp xua tà khí, gửi gắm mong muốn sức khoẻ, bình an.
Đèn thờ: toả sáng, tượng trưng cho ánh đèn dẫn lối tổ tiên về với con cháu.
Hiểu ý nghĩa rồi thì việc bày biện cũng tự nhiên hơn. Mùng một lau lại nậm rượu, thay nước, đổ bông hoa cũ, mỗi động tác đều có lý do, không còn là việc làm cho xong.
Có nên dùng đồ thờ đã sứt mẻ, rạn nứt không
Theo tập tục ở nhiều nơi, đồ thờ sứt mẻ, rạn nứt, quá cũ hoặc không sạch nên được thay, vì đây là vật dùng để tỏ lòng kính trọng. Đồ nứt còn dễ thấm nước, bám bẩn, về lâu dài vừa kém đẹp vừa dễ vỡ. Riêng rạn men do kỹ thuật làm men rạn là vẻ đẹp cố ý, khác với vết nứt do va đập, nên cần nhìn kỹ để khỏi nhầm.

Những điều thường được kiêng khi bày đồ thờ gốm sứ
Không đặt đồ thờ ở nơi ẩm thấp, tối tăm, gần nhà vệ sinh hay phòng bếp.
Tránh bày quá nhiều vật phẩm khiến ban thờ chật chội, thiếu trang nghiêm.
Không dùng chung đồ thờ với vật dụng sinh hoạt hằng ngày.
Không dùng đồ thờ có hoạ tiết phản cảm, không hợp với không gian thờ tự.
Mỗi vùng, mỗi gia đình còn có những điều kiêng riêng, như chuyện bày biện ban thờ gia tiên mà người lớn trong nhà vẫn hay dặn. Khi hai bên khác nhau, cứ hỏi lại nếp của gia đình mình là chắc nhất.
Bảo quản đồ thờ gốm sứ thế nào cho bền đẹp
Đồ gốm chỉ cần được lau đều tay là giữ được nước men lâu dài. Dùng khăn mềm, sạch, lau định kỳ, đừng để bụi và mạng nhện đóng lâu ngày làm mờ hoa văn. Nhiều gia đình giữ thói quen lau ban thờ trước rằm, mùng một và trước ngày giỗ, vừa sạch nhà vừa là một cách nhớ về người đã khuất.
Khi lau, nhấc từng thứ một, nhẹ tay để tránh va chạm gây sứt mẻ. Nếu thấy vật phẩm đã hỏng thì nên thay mới, giữ cho không gian thờ cúng luôn tươm tất.
Xu hướng chọn đồ thờ gốm sứ hiện nay
Những năm gần đây, nhiều gia đình nghiêng về đồ thủ công, hoa văn truyền thống và gam màu nhẹ, tự nhiên. Gốm Bát Tràng, Chu Đậu được yêu thích nhờ chất lượng và nét văn hoá riêng của từng vùng gốm. Năm 2025, xu hướng chọn vật phẩm thờ cúng bằng gốm sứ cũng đi theo hướng đó.
Các gia đình trẻ, nhất là ở căn hộ, lại ưu tiên những bộ nhỏ gọn, dễ bài trí, hợp không gian sống hiện đại. Một ban thờ treo tường cũng có thể đủ hương, đủ hoa, đủ trang nghiêm nếu chọn đúng kích thước, vừa giữ nếp xưa vừa tiện cho nhịp sống mới.
Người mua cũng để ý nhiều hơn đến nguồn gốc, chất liệu và phong cách thiết kế. Đồ làm từ đất, nung ở nhiệt độ cao thường bền chắc, gõ nhẹ nghe tiếng trong, cầm lên thấy chắc tay, lại gợi cảm giác gần với thiên nhiên.
Kinh nghiệm chọn mua đồ thờ gốm sứ
Mua đồ thờ không giống một giao dịch thông thường. Người xưa hay nói đến chữ “duyên” giữa gia chủ và vật phẩm: có người vừa nhìn thấy một chiếc lọ đã thấy ưng, cứ ngoái lại mãi. Cảm giác ấy đáng được lắng nghe.
Sau cảm nhận là phần kiểm tra. Nên ưu tiên nơi có thương hiệu lâu năm, nguồn gốc rõ ràng, chế độ bảo hành tốt. Nhìn kỹ từng chi tiết, hoa văn, bề mặt để tránh hàng lỗi, sứt mẻ. Bài 5 chi tiết phân biệt gốm sứ sẽ giúp bạn có thêm vài mẹo xem hàng.
Một trong những địa chỉ bạn có thể tham khảo là Gốm sứ Cương Duyên ở Bát Tràng, nơi cụ Phạm Tiến Môn làm gốm từ năm 1961, Nghệ nhân Ưu tú Phạm Duy Cương gắn với thương hiệu từ năm 1991. Bạn có thể đến xem tận tay tại K28-29-30 KCN Bát Tràng hoặc Tầng 3, 88 Tô Vĩnh Diện, Khương Đình, và được tư vấn chọn đồ theo không gian, mong muốn của gia đình.
Rồi cũng đến lúc bộ đồ thờ mới được đặt lên ban, cả nhà đứng lùi lại nhìn, ai đó chỉnh lọ hoa sang trái một chút, và căn phòng bỗng yên hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Đồ thờ có bắt buộc phải chọn màu theo mệnh không?
Không bắt buộc. Màu theo mệnh chỉ là gợi ý theo quan niệm phong thuỷ, và bộ đồ thờ dùng chung cho cả nhà nên nhiều gia đình chọn màu trung tính. Điều quan trọng hơn là màu hài hoà với ban thờ và khiến cả nhà thấy yên lòng.
Bát hương, lọ hoa, mâm bồng đặt thế nào trên ban thờ?
Cách đặt thường gặp là bát hương ở giữa, mâm bồng phía trước, lọ hoa hai bên, nậm rượu ngoài cùng. Mỗi vùng, mỗi nhà có thể khác đôi chút tuỳ khổ ban thờ. Miễn gọn gàng, không chồng chéo là được.
Đồ thờ gốm sứ bị sứt mẻ thì xử lý thế nào?
Theo tập tục, đồ thờ sứt mẻ nên được thay để ban thờ giữ được vẻ trang nghiêm. Trước khi thay, gia đình thường thắp hương khấn báo, còn đồ cũ được gói lại và xử lý theo nếp từng nhà, từng vùng.
Bao lâu nên lau đồ thờ một lần?
Nhiều gia đình lau trước rằm, mùng một và trước ngày giỗ, dịp cuối năm thì lau kỹ hơn. Dùng khăn mềm, sạch và nhấc từng thứ một. Ngày nên lau dọn có thể tham khảo thêm ở bài nên lau dọn ban thờ vào ngày nào.
Nhóm
Đăng
Hỏi Cương Duyên
Nếu quý khách cần hỏi thêm về bài này hay về một mẫu cụ thể, Cương Duyên sẵn sàng giải đáp qua hotline 0968 505 268, Zalo hoặc Facebook.