Đưa cái thần vào mỗi sản phẩm gốm sứ Cương Duyên

Đưa cái thần vào mỗi sản phẩm gốm sứ Cương Duyên

Vì sao có chiếc bình nhìn một lần là nhớ, có chiếc đẹp mà vô hồn? Chuyện cái thần trong nét vẽ, sắc men và cái tâm của người thợ gốm Bát Tràng.

Vì sao có chiếc bình nhìn một lần là nhớ, có chiếc đẹp mà vô hồn? Chuyện cái thần trong nét vẽ, sắc men và cái tâm của người thợ gốm Bát Tràng.

·

Đọc khoảng 5 phút

Biên soạn: Đội nội dung Cương Duyên

Người thợ Cương Duyên làm việc bên sản phẩm gốm Bát Tràng

Hai chiếc bình cùng dáng, cùng hoa văn đặt cạnh nhau, vậy mà mắt cứ quay về một chiếc. Hỏi vì sao thì khó nói, chỉ thấy chiếc ấy như đang thở.

Cái thần là sức sống toát ra từ một tác phẩm, khiến người xem thấy nó có hồn chứ không chỉ đúng đường nét. Trên gốm, cái thần đến từ nét vẽ, sắc men và sự chú tâm của người thợ, thấy rõ ở đôi mắt con rồng, dáng con ngựa đang sải bước hay một cánh hoa.

Truyền thần là gì, và vì sao lại khó đến vậy?

Trong hội họa, vẽ truyền thần là một trong những kỹ thuật khó nhất. Đúng như tên gọi, người họa sĩ phải truyền được thần thái của con người vào bức tranh. Đó không chỉ là chép lại khuôn mặt hay mái tóc. Có những bức vẽ nét rất phá cách, vậy mà nhìn vào người ta nhận ra ngay người trong tranh, vì đã bắt được cái thần của họ.

Phần lớn họa sĩ đồng ý rằng chỗ quan trọng nhất là đôi mắt. Người ta gọi mắt là cửa sổ tâm hồn, vì đó là nơi ta đón nhận thế giới xung quanh, và cũng là thứ giúp con người hiểu nhau mà chẳng cần lời nào. Ai từng nhìn mẹ mình lúc bà im lặng thì hiểu điều đó.

Quá trình tạo ra một sản phẩm gốm thủ công tại Cương Duyên

Cái thần cũng đâu chỉ nằm trong tranh chân dung. Cảnh sinh hoạt, con vật, cỏ cây đều cần tới nó. Một bức vẽ thiên nhiên đầy màu, nét vẽ khéo, vẫn có thể vô hồn nếu người vẽ không cảm được điều mình vẽ. Ngược lại, bức có thần thì sống động, tự nhiên, không gượng ép. Muốn vậy, người nghệ sĩ cần tài năng, cần khả năng cảm nhận sâu, và trên hết là cái tâm với nghề, cái muốn được hết mình với từng tác phẩm.

Một sản phẩm gốm Bát Tràng, với nét vẽ, màu sắc và nước men của nó, cũng cần cái thần như thế.

Nghệ nhân chăm chút từng chi tiết trên sản phẩm gốm

Người thợ đưa hồn vào sản phẩm bằng cách nào?

Hai vợ chồng nghệ nhân Phạm Duy Cương theo nghề gốm gia truyền của làng Bát Tràng ngay từ những ngày đầu lập nghiệp, năm 1991. Họ mang theo tình yêu nghề và một quyết tâm rất rõ: phát triển nghề của mình, góp thêm vào danh tiếng vốn có của quê hương.

Với ông, người làm gốm cũng là người nghệ sĩ. Người nghệ sĩ thì không chế tác như một cỗ máy sản xuất hàng loạt. Phải có cái tâm, người thợ mới dành cho tác phẩm sự chú ý xứng đáng, coi nó như đứa con tinh thần. Cũng phải có cái tâm mới cảm được cái thần của con người, con vật, cảnh sắc, rồi biến thành ý tưởng, thành từng nét vẽ.

Nghệ nhân Phạm Duy Cương bên sản phẩm gốm

Vì vậy việc chế tác không dừng ở đường nét cho đúng. Đó là cả một quá trình bỏ thời gian và tình yêu vào sản phẩm, để nó có sự sống riêng và chạm được tới người xem.

Cái thần hiện ra ở đâu trên một sản phẩm gốm?

Từ đồ thờ trang nghiêm tới vật trang trí nhỏ xinh, mỗi sản phẩm của Cương Duyên đều có chất men và đường nét riêng. Cái thần có khi nằm trong đôi mắt rồng mạnh mẽ, có khi trên gương mặt kiên cường của chú ngựa, có khi chỉ trong sự thuần khiết của một cánh hoa.

Nét vẽ thủ công trên sản phẩm gốm sứ Bát Tràng

Từ ngày thành lập tới nay, xưởng đã có nhiều thành công nhờ những nét vẽ và chất men mà nghệ nhân Phạm Duy Cương bỏ nhiều năm sáng tạo, hoàn thiện dần. Tới nay, xưởng chế tác và cơ sở kinh doanh của Cương Duyên có trên 100 người, tổng diện tích sản xuất trên 2.000 m².

Làm nhiều, làm liên tục, mà vẫn giữ được sự chú tâm với từng sản phẩm, đó mới là chỗ khó. Những người thợ lão luyện vẫn tập trung hết sức vào việc của mình, đồng thời truyền kinh nghiệm, kiến thức và cả sự nhiệt tâm cho lớp trẻ đang tiếp nối. Từ sản phẩm to lớn uy nghi tới vật nhỏ đặt trên bàn làm việc, từ đồ thờ men lam truyền thống tới vật trang trí rực rỡ, cái thần vẫn là điều người ta cảm được khi ngắm kỹ.

Đội ngũ Cương Duyên cần mẫn bên sản phẩm

Làm sao để cảm được cái thần ấy?

Nó nằm ở sự uy nghiêm trong đôi mắt rồng, ở ý chí trên gương mặt con ngựa đang sải bước, ở sự thuần khiết của những đóa hoa mà người thợ dày công thể hiện. Ảnh chụp chỉ cho thấy được một phần.

Sản phẩm gốm sứ Cương Duyên có họa tiết vẽ tayHọa tiết trên sản phẩm gốm sứ Cương DuyênChi tiết nét vẽ trên gốm sứ Cương Duyên

Chữ nghĩa cũng khó nói hết được cái thần của từng tác phẩm. Nếu có dịp, bạn thử ghé xưởng hoặc showroom ở Bát Tràng, đứng thật gần một chiếc bình, rồi đọc thêm một sản phẩm thủ công đi từ đất sét tới lúc ra lò thế nào.

Lửa trong lò rồi cũng tắt, còn cái người thợ gửi vào nét vẽ thì vẫn ở đó, trên mặt men, bao nhiêu năm sau vẫn nhìn lại mình.

Câu hỏi thường gặp

Cái thần trong gốm sứ nghĩa là gì?

Đó là cảm giác sống động, tự nhiên mà người xem nhận ra ở một sản phẩm, vượt ra ngoài chuyện đường nét đúng hay sai. Nó đến từ nét vẽ, sắc men và sự chú tâm của người làm.

Sản xuất với quy mô lớn có làm mất cái thần không?

Đó là điều mọi xưởng lớn phải canh giữ. Ở Cương Duyên, những người thợ lâu năm vẫn tập trung vào từng sản phẩm và truyền cách làm ấy cho lớp trẻ.

Có thể xem trực tiếp sản phẩm của Cương Duyên ở đâu?

Nhà Cây Đông Sơn ở K28-29-30 Khu Công nghiệp Bát Tràng, xưởng sản xuất ở Cụm công nghiệp làng nghề Bát Tràng, Hà Nội. Tại Hà Nội còn có điểm trưng bày ở Tầng 3, 88 Tô Vĩnh Diện, Khương Đình.

Đăng

Hỏi Cương Duyên

Nếu quý khách cần hỏi thêm về bài này hay về một mẫu cụ thể, Cương Duyên sẵn sàng giải đáp qua hotline 0968 505 268, Zalo hoặc Facebook.

Cùng nhóm Cương Duyên