
Người lớn đi mua bát thường có một thói quen: nhấc chiếc bát lên, búng nhẹ một cái rồi nghiêng tai nghe. Trông thì như làm cho có, nhưng chỉ vài giây đó đã nói được khá nhiều về chiếc bát.
Chọn gốm sứ Bát Tràng có thể dựa vào ba thao tác quen thuộc: nhìn, gõ và úp. Men sáng đều, không nứt, tiếng gõ giòn trong, úp xuống không cập kênh là đồ tốt. Mua về nên rửa bằng khăn mềm, tránh chất chua, vật cứng và hạn chế máy rửa bát với đồ có hoa văn.
Kiểm tra gốm sứ Bát Tràng thế nào khi đứng ở cửa hàng
Với bát cơm, đĩa, khay bằng sứ, kinh nghiệm truyền miệng gói lại trong ba việc: nhìn, gõ và úp. Mỗi việc chỉ mất vài giây.
Úp xuống để xem có tròn và cân không
Úp ngược sản phẩm lên một mặt phẳng, hoặc úp hai chiếc vào nhau. Đồ được tạo hình tròn trịa, cân đối thì úp xuống không thấy cong hay lệch. Nếu chiếc bát cứ lắc nhẹ, hoặc hai vành không khít, bạn sẽ thấy ngay.
Gõ để nghe tiếng
Dùng ngón tay hoặc một que nhỏ gõ nhè nhẹ lên thành bát, cạnh đĩa hay khay. Tiếng kêu coong coong, giòn và trong như tiếng kim loại thường là đồ được nung chín, không có vết nứt. Tiếng đục hoặc lẫn tạp âm thì nên xem kỹ lại, rất có thể thân đồ đã có vết rạn.

Nhìn lớp men
Soi bề mặt ngoài xem men sáng đến đâu, có chỗ nào xỉn không, các nét vẽ tươi hay tối, đậm hay nhạt, có vết nứt không. Đừng quên nhìn cả mặt trong, mặt đáy, vì những chỗ khuất mới hay lộ khuyết điểm.
Với bát ăn cơm, nên để ý thêm gì
Nên chọn bát có đế cao. Đế cao đỡ nóng tay khi bưng bát canh vừa múc, cầm cũng chắc và tiện hơn. Chi tiết nhỏ này lại là thứ dùng mỗi ngày, đáng nhìn trước cả hoa văn.
Nhận ra nét riêng của gốm sứ Bát Tràng ở đâu
Ngoài kiểm tra chất lượng, nhiều người muốn biết đồ mình đang cầm có đúng là gốm Bát Tràng không. Những điểm dưới đây chỉ là gợi ý từ kinh nghiệm, nên kết hợp thêm với nguồn gốc người bán. Muốn so kỹ hơn, có thể đọc thêm cách phân biệt gốm sứ Bát Tràng và sứ Trung Quốc và sự khác nhau giữa đồ gốm và đồ sứ.
Màu sắc và hoa văn
Màu trên gốm Bát Tràng thường giản dị, gần với đời sống: trắng trong, đại thanh, đỏ đất ở ấm chén tử sa và tranh gốm, xanh non, xanh lá, huyết dụ. Ấm chén vẽ tay, ấm chén in logo, cốc sứ, tranh gốm, lọ hoa đều có họa tiết phong phú, mỗi loại một vẻ.

Điểm đáng nhìn nhất là nét tay. Phần lớn sản phẩm được làm thủ công, nên hoa văn có độ uyển chuyển và sống động, nhìn gần thấy nét đậm nhạt khác nhau. Nhiều bộ chỉ dùng một hoặc hai màu tuỳ sản phẩm, nhìn trang nhã, không lòe loẹt, nhưng để vẽ được thì rất công phu.
Độ trong của xương đất
Với đồ sứ thành mỏng, có thể đưa ra chỗ sáng và đặt bàn tay phía sau. Nếu thấy hơi mờ hình bàn tay, nghĩa là xương đất có độ trong tốt. Người làm nghề coi đây là một điểm nhấn của đồ sứ nung tốt. Đồ dày thì không thử được cách này, nên đừng vội kết luận chỉ vì không thấy bóng tay.
Độ dày và cảm giác cầm tay
Phần lớn đồ gốm Bát Tràng làm thủ công nên có độ dày nhất định, cầm lên thấy nặng tay và chắc chắn. Độ bền cũng vì thế mà thường cao hơn đồ kém chất lượng, đồng thời hạn chế tình trạng bong tróc những hạt nhỏ li ti khi dùng lâu ngày.
Đồ gốm mới mua về nên xử lý thế nào
Trước khi sắm, nên nhìn kỹ hình dáng và nước men. Dáng cân đối, cả mặt trong và ngoài láng, men không rạn chân chim ngoài ý muốn, ít chấm đen, không nhăn. Đồ sứ nung chín đều thường có nước men trắng trong và bóng. Riêng các dòng men rạn thì vết rạn là chủ ý của người làm, không tính là lỗi.

Với đồ gốm có độ thấm nước, các cụ có một cách xử lý lúc vừa mua về. Ngâm từ 4 đến 8 giờ để đất nở ra và bịt kín các kẽ hở, tốt nhất là ngâm nước vo gạo vì cám gạo có chút dầu dễ thấm vào. Sau đó ngâm ngập trong nước muối, đun sôi 5 đến 10 phút để muối ngấm đều. Làm như vậy đồ chắc hơn, tránh chỗ hút nước nhiều chỗ hút ít mà dễ vỡ. Đồ sứ men kín thì thường chỉ cần rửa sạch là dùng được.
Rửa và cất giữ thế nào cho bền
Không nên cho đồ gốm, sành, sứ có hoa văn vào máy rửa bát, vì hoa văn dễ phai.
Đồ thuỷ tinh cũng không hợp với máy rửa bát. Cốc, chén thuỷ tinh đã sứt mẻ thì chỉ còn cách bỏ đi, nên rửa bằng tay và tráng thật sạch.
Khi rửa, nhẹ tay, tránh va chạm, cọ sát để không bị vỡ, sứt, rạn.
Làm sạch bằng giẻ thấm xà phòng, tro mịn hoặc mùn cưa. Không chà bằng cát, cọ kim loại hay nhựa cứng, kẻo men xước và đường vàng kim nhũ bong tróc.
Không dùng chanh, giấm, khế hay các loại axit để chùi rửa, vì axit làm mờ màu và họa tiết trên men.
Những mẹo giữ đồ gốm lâu năm được viết thêm ở bài bảo quản gốm sứ Bát Tràng bền màu.
Cẩn thận với một chiếc bát thật ra không tốn bao nhiêu công, chỉ là nhẹ tay hơn một chút mỗi tối sau bữa cơm, và nó ở lại với gia đình lâu hơn người ta tưởng.
Câu hỏi thường gặp
Gõ nghe tiếng có phân biệt được đồ thật không
Tiếng gõ nói lên chất lượng hơn là xuất xứ. Tiếng giòn trong thường là đồ nung chín, không nứt. Muốn chắc về nguồn gốc, nên xem thêm nét vẽ, người bán và nơi sản xuất.
Đồ sứ mới mua có cần ngâm nước vo gạo không
Cách ngâm nước vo gạo, đun nước muối hợp với đồ gốm có độ thấm nước. Đồ sứ men kín thường chỉ cần rửa sạch bằng nước rửa bát rồi dùng. Nên hỏi người bán về dòng sản phẩm đang mua.
Đồ gốm có hoa văn dùng máy rửa bát được không
Không nên, vì nhiệt và chất tẩy trong máy dễ làm hoa văn phai. Đồ có đường vàng kim nhũ lại càng nên rửa tay bằng khăn mềm.
Xem gốm Cương Duyên trực tiếp ở đâu
Có thể đến K28-29-30 KCN Bát Tràng hoặc Tầng 3, 88 Tô Vĩnh Diện, Khương Đình. Cầm sản phẩm trên tay, nhìn men và gõ thử vẫn là cách kiểm tra dễ nhất.
Nhóm
Đăng
Hỏi Cương Duyên
Nếu quý khách cần hỏi thêm về bài này hay về một mẫu cụ thể, Cương Duyên sẵn sàng giải đáp qua hotline 0968 505 268, Zalo hoặc Facebook.