Khám phá quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công độc đáo tại Cương Duyên – thương hiệu gốm sứ với 64 năm lịch sử và ba thế hệ kế thừa nghề. Từ việc lựa chọn đất sét cao lanh đến những thủ pháp trang trí độc quyền như Dệt Gấm Thêu Hoa và Lam Huế, mỗi sản phẩm đều trải qua 7 bước tỉ mỉ để trở thành tác phẩm nghệ thuật hoàn hảo.
Gốm sứ Cương Duyên tự hào mang đến những sản phẩm gốm sứ thủ công chất lượng cao với quy trình sản xuất khép kín và bí quyết truyền thống được giữ gìn qua nhiều thế hệ. Chính quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công này đã tạo ra giá trị khác biệt và bản sắc riêng cho thương hiệu.
1. Nghệ thuật thủ công – Linh hồn của gốm sứ Việt Nam
Gốm sứ thủ công Việt Nam không chỉ là sản phẩm, mà còn là nghệ thuật được hun đúc từ tâm hồn và đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân. Khác với quy trình sản xuất công nghiệp hàng loạt, quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và tình yêu nghề nghiệp. Mỗi sản phẩm đều mang dấu ấn riêng, phản ánh kỹ năng tay nghề và sáng tạo cá nhân của nghệ nhân.
Tại Bát Tràng – cái nôi của gốm sứ Việt Nam – quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công được coi là di sản văn hóa, được truyền lại qua nhiều đời. Từng gia đình nghề có bí quyết riêng về tạo hình, pha men và trang trí, tạo nên sự phong phú và đa dạng của gốm sứ Việt.
Xem thêm: Câu Chuyện Gốm Bát Tràng Hơn 700 Năm Bên Bờ Sông Hồng
2. Hành Trình Giữ Lửa Qua 3 Thế Hệ Của Cương Duyên
Quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công tại Cương Duyên được gìn giữ và phát triển xuyên suốt 3 thế hệ nghệ nhân.
Thế hệ đầu tiên
Câu chuyện Cương Duyên bắt đầu từ năm 1961 với ông Phạm Tiến Môn, người đã đặt nền móng đầu tiên cho những lò gốm tại Bát Tràng. Với tầm nhìn xa và niềm đam mê với nghề gốm, ông đã định hình những tiêu chuẩn đầu tiên trong quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công, từ tuyển chọn nguyên liệu đến kỹ thuật nung lò. Đây là giai đoạn khởi đầu quan trọng, tạo nên linh hồn của thương hiệu.
Thế hệ thứ hai
Nghệ nhân Ưu tú Phạm Duy Cương không chỉ kế thừa mà còn nâng tầm quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công bằng việc sáng tạo ba thủ pháp trang trí độc quyền:
- Dệt Gấm Thêu Hoa
- Lam Huế
- Khắc Lam Chạm Vân
Những kỹ thuật này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về men, đất và lửa – yếu tố cốt lõi trong quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công.
Các giải thưởng danh giá khẳng định vị thế của ông trong làng gốm Việt:
- Giải Nhì Festival Huế 2017
- Nghệ nhân Làng nghề 2018
- Nghệ nhân Hà Nội 2019
- Nghệ nhân Ưu tú 2025
Thế hệ thứ ba
Thế hệ thứ ba với Phạm Duy Tân đang tiếp nối con đường của cha ông với tinh thần sáng tạo và tầm nhìn hiện đại. Anh kết hợp ngôn ngữ thẩm mỹ truyền thống với phong cách thiết kế đương thời, tiếp tục hoàn thiện quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công để phù hợp hơn với thị hiếu ngày nay.
Đó chính là tinh thần mà Cương Duyên luôn theo đuổi:
“Giữ hồn truyền thống – thổi sức sống hiện đại”
2. Quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công
Trải qua hơn 60 năm, Cương Duyên vẫn trung thành với phương pháp truyền thống, đảm bảo từng chi tiết trong quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công luôn đạt chuẩn cao nhất. Quy trình gồm 7 bước:
Bước 1: Xử Lý Nguyên Liệu
Nguyên liệu chính để tạo nên các sản phẩm gốm sứ Cương Duyên là đất sét trắng. Đây là nền tảng quan trọng nhất của quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công, quyết định độ bền, độ dẻo và khả năng chịu nhiệt của sản phẩm.
- Đất được tuyển chọn kỹ lưỡng từ nguồn có độ tinh khiết cao.
- Sau đó, nguyên liệu được sàng lọc loại bỏ tạp chất như sạn, rễ cây và cát mịn.
- Quy trình xử lý đảm bảo:
- Độ dẻo phù hợp cho tạo hình.
- Độ ngót tiêu chuẩn giúp sản phẩm không nứt khi nung.
- Bề mặt láng mịn, dễ trang trí.
- Khả năng chịu nhiệt cao, bền chắc sau khi nung.
Bước 2: Tạo Hình Phôi Trên Bàn Xoay
Sau khi đất được xử lý hoàn chỉnh, nghệ nhân bắt đầu tạo hình sản phẩm trên bàn xoay thủ công. Đôi tay nghệ nhân là yếu tố tạo ra linh hồn của sản phẩm. Công đoạn này thể hiện rõ nhất sự tinh tế trong quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công.
- Đất sét trắng được nhào thành khối rồi đặt lên bàn xoay.
- Nghệ nhân dùng đôi tay khéo léo để vuốt, nắn và định hình từng chi tiết theo thiết kế.
Đây là công đoạn đòi hỏi kinh nghiệm và cảm nhận tinh tế, giúp hình dáng sản phẩm đạt độ cân đối, mềm mại và mang dấu ấn riêng của người thợ.
Bước 3: Tiện Phôi
Khi sản phẩm đã có hình dáng cơ bản, nghệ nhân tiến hành tiện phôi – bước tinh chỉnh quan trọng để hoàn thiện hình thể.
- Dùng bộ dao kỹ thuật chuyên dụng, người thợ cắt bỏ phần đất thừa, sửa dáng và làm đều độ dày thành sản phẩm.
- Công đoạn này giúp sản phẩm chuẩn dáng hơn, cân đối hơn, sẵn sàng cho các bước hoàn thiện tiếp theo.
Bước 4: Chuốt Phôi
Trước khi chuyển sang trang trí hoa văn, sản phẩm được chuốt phôi để làm mịn toàn bộ bề mặt.
- Nghệ nhân nhẹ nhàng dùng dụng cụ chuốt và khăn mềm để loại bỏ bụi sạn hoặc vết gồ nhỏ.
- Bước này giúp bề mặt trơn láng, đồng đều, đảm bảo màu men và hoa văn sau này bám đều, lên màu chuẩn và sắc nét.
Bước 5: Trang trí
Đây là giai đoạn quan trọng nhất, quyết định tính thẩm mỹ và giá trị nghệ thuật của từng sản phẩm sứ Cương Duyên.
Ở bước này, các thiết kế được chuyển hóa lên bề mặt sản phẩm thông qua phương thức vẽ tay thủ công và các thủ pháp trang trí độc quyền. Mỗi chi tiết đều được thực hiện tỉ mỉ, chính xác và đòi hỏi sự tập trung cao độ của người nghệ nhân.
Cương Duyên hiện sở hữu 3 thủ pháp trang trí độc quyền tạo nên dấu ấn thương hiệu:
- Dệt Gấm Thêu Hoa
- Lam Huế
- Khắc Lam Chạm Vân
A. Dệt Gấm Thêu Hoa
Lấy cảm hứng từ vải gấm và nghệ thuật thêu tay truyền thống Việt Nam, nghệ nhân Phạm Duy Cương cùng cộng sự đã sáng tạo nên kỹ thuật “Dệt Gấm Thêu Hoa”. Thủ pháp này tái hiện hiệu ứng gấm và hoa văn thêu trên nền sứ, với men màu đặc trưng và kỹ nghệ chế tác riêng biệt.
Bốn phiên bản nổi bật: Hoàng Kim – Ngọc Diệp Châu – Bạch Vân – Hồng Phúc, mỗi dòng mang một cảm xúc khác nhau.
Quy trình chế tác:
- Khắc chạm nền sứ bằng ngòi bút sắc tựa mũi kim.
- Phủ men gấm mềm mại tạo nền “vải thêu”.
- Trang trí hoa văn và phối sắc men.
- Phủ men trắng trong đặc biệt liên kết tổng thể.
- Nung hoàn nguyên hơn 840 giờ, tạo nên độ bóng và chiều sâu men.
B. Lam Huế
Kế thừa men lam Bát Tràng truyền thống và men lam triều Nguyễn, nghệ nhân Phạm Duy Cương phát triển sắc Lam Huế – có chiều sâu, mọng nước và vẻ sang trọng chuẩn cung đình.
Sản phẩm được vẽ tay hoàn toàn, theo kỹ thuật Tam Lam ba sắc độ, mang lại hiệu ứng lam chuyển màu tinh tế.
Quy trình chế tác:
- Pha chế men lam độc quyền với ba sắc độ.
- Trang trí họa tiết vẽ tay tinh xảo, mang ý nghĩa bình an – thịnh vượng.
- Nung trong 2 ngày 2 đêm, đạt độ sáng bóng và bền màu hoàn hảo.
C. Khắc Lam Chạm Vân
Lấy cảm hứng từ nghệ thuật Pháp Lam Huế, thủ pháp Khắc Lam Chạm Vân kết hợp kỹ thuật khắc chạm với sắc lam huyền ảo, tái hiện tinh hoa văn hóa Việt theo phong cách hiện đại.
Quy trình chế tác:
- Sử dụng cốt sứ cao cấp, bền màu, chống oxy hóa.
- Pha chế các sắc độ lam kết hợp vàng, lục, hồng, tím.
- Khắc vân tinh xảo bằng công cụ chuyên dụng.
- Chạm màu lên từng đường khắc, tạo hiệu ứng sâu.
- Hoàn thiện, cho ra tác phẩm độc bản, mang dấu ấn riêng của Cương Duyên.
Xem thêm: Khám Phá Ý Nghĩa Hoa Văn Truyền Thống Trên Đồ Gốm Việt
Bước 6: Tráng Men
Sau khi hoàn thiện trang trí, toàn bộ sản phẩm được phủ một lớp men trắng đục – công đoạn không thể thiếu trong chế tác sứ.
Khi được nung ở nhiệt độ cao, lớp men này sẽ thủy tinh hóa bề mặt, giúp bảo vệ họa tiết ẩn bên dưới và giữ màu bền vững theo thời gian.
Tại Cương Duyên, men sứ được xem như linh hồn của tác phẩm. Mỗi gam men đều chứa đựng bí quyết pha chế độc quyền, phản ánh triết lý “gìn giữ tinh hoa – nâng tầm sáng tạo”.
A. Men Lam
Nguồn cảm hứng của men lam bắt nguồn từ sắc xanh lam trên đồ sứ ký kiểu triều Nguyễn. Dưới bàn tay của các nghệ nhân Cương Duyên, sắc lam ấy được tái tạo và nâng cấp qua công thức pha chế riêng biệt, tạo nên hiệu ứng mọng nước và chiều sâu tinh tế.
Đặc biệt, kỹ thuật Tam Lam (xanh nhạt, xanh trung, xanh đậm) mang lại sự chuyển sắc hài hòa, khiến mỗi sản phẩm mang nét đẹp khác biệt, vừa cổ điển vừa đương đại.
B. Men Đa Sắc
Nếu men lam thể hiện sự trầm tĩnh thì men đa sắc lại là bản hòa ca của màu sắc. Các nghệ nhân khéo léo phối hợp đỏ, vàng, lục, hồng… trên cùng một sản phẩm, tạo nên bức tranh men sống động đầy sức hút.
Mỗi tác phẩm là một tổng thể hài hòa giữa sắc màu và hình khối, thể hiện tinh thần sáng tạo không giới hạn của Cương Duyên.
C. Men Đơn Sắc
Trái ngược với sự rực rỡ của men đa sắc, men đơn sắc tập trung vào vẻ đẹp tinh giản và thanh lịch. Chỉ với một sắc độ duy nhất như xanh, nâu, trắng sữa hay vàng, các nghệ nhân vẫn tạo nên hiệu ứng ẩn hiện nhờ kỹ thuật khắc – chạm tinh tế. Kết quả là những sản phẩm mang vẻ đẹp tĩnh tại, sang trọng và sâu lắng.
D. Men Rạn
Hiện tại, men Rạn đang trong quá trình nghiên cứu và thử nghiệm tại xưởng Cương Duyên. Đây là hướng phát triển mới, hứa hẹn đem lại những hiệu ứng men tự nhiên, cổ kính và độc bản – tiếp nối tinh thần sáng tạo không ngừng của thương hiệu.
Bước 7: Nung Sản Phẩm Ở Nhiệt Độ Cao
Đây là công đoạn cuối cùng trong quy trình chế tác gốm sứ, quyết định độ bền và sắc màu hoàn thiện của sản phẩm.
- Sắp xếp sản phẩm trong lò:
- Thực hiện bởi những nghệ nhân có tay nghề cao.
- Cân nhắc vị trí, khoảng cách và hướng nhiệt để đảm bảo nung đều.
- Quy trình nung:
- Thời gian: 2 ngày 2 đêm liên tục.
- Nhiệt độ: lên tới 1300°C.
- Tác dụng: làm đất sét trở nên đanh chắc, bảo vệ kết cấu sản phẩm.
- Hiệu quả trên men và hoa văn:
-
- Màu men và họa tiết chuyển hóa tự nhiên, sống động hơn.
- Tạo nên hiệu ứng sắc độ tinh tế, giữ nguyên giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ của sản phẩm.
3. Khám phá tinh hoa gốm sứ tại Văn phòng Trưng bày Sản phẩm Gốm Sứ Cương Duyên
Sau khi tìm hiểu từng công đoạn trong quy trình sản xuất gốm sứ, từ chọn nguyên liệu, tạo hình, tráng men đến nung, trải nghiệm trực tiếp các sản phẩm sẽ giúp bạn cảm nhận trọn vẹn tinh hoa nghề gốm Bát Tràng. Thân mời bạn ghé thăm Văn phòng Trưng bày Sản phẩm Gốm Sứ Cương Duyên, nơi hội tụ nghệ thuật, tâm linh và sự sáng tạo trong từng tác phẩm.
- Địa chỉ: Tầng 3, tòa nhà 88, 88 Tô Vĩnh Diện, Khương Đình, Hà Nội
- Diện tích: 110m²
- Các dòng sản phẩm nổi bật:
Điểm nhấn của không gian trưng bày:
- Thiết kế hòa quyện giữa truyền thống và hiện đại, tôn lên vẻ đẹp tinh tế của từng tác phẩm.
- Ba nhóm sản phẩm được bố trí riêng biệt nhưng vẫn liên kết hài hòa, giúp khách hàng dễ dàng quan sát và cảm nhận đặc trưng của từng dòng.
- Tone màu nâu gỗ ấm áp, mang đến cảm giác gần gũi và thư thái.
- Không gian được làm mới thường xuyên, mang đến trải nghiệm khác biệt mỗi lần ghé thăm.
Văn phòng trưng bày không chỉ là nơi giới thiệu sản phẩm, mà còn là cầu nối giữa người yêu gốm và các nghệ nhân, mở ra cơ hội hợp tác, kết nối và lan tỏa giá trị văn hóa Việt qua từng đường men, nét khắc.
Lời kết
Quy trình tạo nên một sản phẩm gốm sứ thủ công tại Gốm Sứ Cương Duyên không chỉ là kỹ thuật chế tác mà còn là hành trình gìn giữ giá trị văn hóa Việt. Trải qua 64 năm, thương hiệu đã kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, tạo ra những sản phẩm gốm sứ vừa tinh xảo, vừa giàu giá trị thẩm mỹ và văn hóa.
Thông tin liên hệ
Gốm Sứ Cương Duyên – Dấu ấn khác biệt
-
Hotline: 0968 505 268
-
Website: https://cuongduyen.vn/
-
Mini App: https://zalo.me/s/1929001444973269458
-
Facebook: https://www.facebook.com/cuongduyen.vn
-
Instagram: https://www.instagram.com/gomsu.cuongduyen/
-
Địa chỉ: K28-29-30 Cụm CN xã Bát Tràng, Hà Nội
- Văn phòng trưng bày: Tầng 3, Toà nhà 88 Tô Vĩnh Diện, Khương Đình, Hà Nội
