Cách chọn bộ đồ thờ men lam phù hợp với ban thờ gia tiên

Trước khi mang bộ đồ thờ mới về, nhiều nhà lấy thước ra đo lại mặt ban, rồi đứng lùi mấy bước nhìn vào góc nhà quen thuộc ấy. Cái nhìn đó có lý, vì một bộ men lam đẹp đến đâu mà đặt không vừa ban thì cả gian thờ cũng thấy chênh chao.

Bộ đồ thờ men lam hợp với ban thờ gia tiên là bộ có kích thước cân với mặt ban, số lượng vừa đủ dùng, hoa văn đúng với đối tượng thờ và men lên màu đều. Hãy đo ban trước, rồi mới xét cỡ đại, trung, tiểu, kiểu dáng và chất lượng men.

Vì sao nhiều gia đình chọn đồ thờ men lam?

Với người Việt, ban thờ gia tiên là chỗ con cháu nhớ về ông bà, cha mẹ. Theo quan niệm truyền thống, đó còn là nơi nối hai cõi hữu hình và vô hình, nên đồ đặt lên ban vừa để dùng, vừa là cách bày tỏ lòng kính trọng, vừa góp phần làm gian thờ trang nghiêm mà vẫn ấm.

Đồng, gỗ, sứ vẫn là những chất liệu quen thuộc. Đồ thờ men lam được nhiều nhà chọn thêm, phần vì sắc xanh lam trên nền trắng nhìn lâu không mỏi mắt, phần vì nó gợi nhớ những chiếc bát, chiếc lọ cổ trong ký ức nhiều gia đình.

Đo ban thờ thế nào để chọn đúng kích thước?

Kích thước nên xét đầu tiên. Bộ quá to làm ban thờ chật chội, mất cân đối, lúc cắm hương hay đặt mâm cỗ cũng vướng tay. Bộ quá nhỏ thì gian thờ lại thiếu vẻ trang trọng. Bạn nên đo đủ ba chiều của ban: dài, rộng, cao, ghi ra giấy rồi mới xem đồ.

Đồ thờ men lam thường chia làm ba nhóm kích thước:

Thứ tự bày cụ thể có thể xem thêm ở bài cách bài trí ban thờ gia tiên.

Mỗi kiểu dáng trong bộ đồ thờ dùng để làm gì?

Đồ thờ men lam có nhiều dáng, và mỗi dáng gắn với một công dụng hoặc một ý nghĩa theo quan niệm dân gian:

• Lộc bình: biểu tượng của sự sung túc.

• Chóe: dùng đựng gạo, muối, nước, gợi ý no đủ.

• Bát hương: nơi thắp hương, theo quan niệm là chỗ nối hai cõi âm dương.

• Mâm bồng: đựng hoa quả, bánh kẹo dâng lên tổ tiên.

• Đèn thờ: thắp sáng gian thờ, theo cách nói xưa là soi đường cho người đã khuất.

• Ống hương: đựng hương, thể hiện sự thành kính.

Chọn dáng nào nên dựa vào nhu cầu thật và phong cách của ban. Ban thờ truyền thống thường hợp với dáng cổ điển, hoa văn cầu kỳ. Ban thờ hiện đại thì dáng đơn giản, nét vẽ thoáng sẽ dễ nhìn hơn.

Hoa văn trên đồ thờ men lam mang ý nghĩa gì?

Hoa văn trên đồ thờ có giá trị ở nét vẽ, và cũng gửi gắm những ý nghĩa mà người xưa quen dùng. Đây là các biểu tượng hay gặp:

• Rồng: biểu tượng của quyền uy và sức mạnh.

• Phượng: biểu tượng của sự cao quý, hạnh phúc.

• Hoa sen: biểu tượng của sự thanh cao, thuần khiết, gắn với ý giác ngộ.

• Tùng, Cúc, Trúc, Mai: gợi ý trường thọ và sức khỏe.

Nên chọn theo sở thích của gia đình và không gian thờ. Ban thờ gia tiên có thể dùng rồng, phượng hoặc hoa sen. Ban thờ Phật theo thông lệ hợp hơn với hoa sen hoặc chữ Vạn.

Một bộ đồ thờ men lam gồm bao nhiêu sản phẩm?

Bộ cơ bản thường có bát hương, đôi chân nến và đôi lộc bình. Tùy nhu cầu và điều kiện của từng nhà, số lượng có thể ít hơn hoặc nhiều hơn:

Nhà có ban nhỏ không cần cố bày đủ, sau này có điều kiện thì thêm dần. Danh sách chi tiết hơn có ở bài bộ đồ thờ gia tiên đầy đủ gồm những gì.

Nhìn vào đâu để biết một bộ men lam làm kỹ?

Đồ thờ dùng nhiều năm, nên chất lượng đáng để xem kỹ. Khi cầm trên tay, bạn có thể kiểm mấy điểm sau:

• Men bóng mịn, đều màu, không rạn nứt.

• Hoa văn sắc nét. Hỏi rõ sản phẩm vẽ thủ công hay in bằng công nghệ hiện đại, vì hai cách khác nhau về công sức và nét.

• Gõ nhẹ nghe âm trong và vang.

• Đế chắc chắn, không cong vênh.

Sắc lam của Cương Duyên khác ở đâu?

Điểm riêng của đồ thờ men lam Cương Duyên nằm ở sắc lam do chính các nghệ nhân của xưởng nghiên cứu và phát triển, giữ nét truyền thống mà vẫn có dấu ấn của một gia đình làm nghề. Cụ Phạm Tiến Môn làm gốm từ năm 1961, Phạm Duy Cương đặt tên thương hiệu Cương Duyên năm 1991 và nhận danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú năm 2025.

Xưởng giữ hai kỷ lục Việt Nam về kỹ thuật, Dệt Gấm Thêu Hoa và Tam Lam. Các bộ đồ thờ men lam ở đây trải từ bộ nhỏ gọn đến bộ đầy đủ. Muốn xem màu men ngoài đời, có thể ghé K28-29-30 KCN Bát Tràng hoặc Tầng 3, 88 Tô Vĩnh Diện, Khương Đình.

Rồi đến một chiều cuối năm, lau xong bộ đồ thờ, đứng nhìn sắc lam dưới ánh đèn ban, người ta mới thấy mấy lần đo đi đo lại ngày trước không hề thừa.

Câu hỏi thường gặp

Ban thờ chung cư nên chọn bộ đồ thờ men lam cỡ nào?

Ban thờ chung cư thường nhỏ gọn nên hợp với cỡ tiểu. Bộ 3 hoặc 5 món là vừa, giữ được khoảng trống phía trước để đặt mâm cúng ngày giỗ.

Bộ đồ thờ men lam cơ bản cần có những gì?

Bộ gọn nhất gồm bát hương và đôi chân nến. Nhiều nhà thêm đôi lộc bình thành bộ 5 món, rồi thêm mâm bồng, chóe, ống hương, đèn thờ khi ban đủ rộng.

Ban thờ gia tiên và ban thờ Phật chọn hoa văn có khác nhau không?

Theo thông lệ thì có khác. Ban gia tiên thường dùng rồng, phượng hoặc hoa sen, còn ban thờ Phật hay chọn hoa sen hoặc chữ Vạn. Mỗi vùng, mỗi nhà có thể có cách riêng, nên hỏi thêm người lớn trong họ.