Thắp hương nên thắp bằng tay trái hay tay phải và những lưu ý cần tránh

Có lần đang châm hương, một bà cụ trong họ khẽ vỗ tay đứa cháu: “Tay kia chứ con.” Đứa cháu đổi tay, lúng túng, rồi cả buổi cứ băn khoăn không biết bên nào mới đúng.

Theo quan niệm dân gian và nhà Phật, tay trái thường được coi là tay nên dùng khi thắp hương, vì gần tim và ít vướng việc đời thường. Nhiều gia đình vẫn quen tay phải, hoặc nâng bằng cả hai tay. Tục mỗi vùng mỗi khác, nên lòng thành vẫn là điều được đặt lên trước.

Thắp hương có ý nghĩa gì với người Việt?

Thắp hương, hay thắp nhang, là một nghi lễ quen thuộc trong đời sống tâm linh người Việt. Việc đốt một nén hương không chỉ để tạo ra khói. Đó là cách người sống nối lại với tổ tiên, thần linh.

Những dịp nào gia đình thường thắp hương?

Với nhiều nhà, hương là phần không thể thiếu của lễ tết và giỗ chạp. Tới Tết Nguyên Đán, ngày rằm hay ngày giỗ, cả nhà lại chuẩn bị ban thờ với hoa quả, bánh trái và những nén hương thơm. Hương thắp lên để tỏ lòng kính với thần linh, biết ơn với tổ tiên, những người đã có công dựng và giữ gìn gia đình.

Khói hương mang lời cầu gì?

Khi thắp hương, người ta thường cầu sức khoẻ, bình an, hạnh phúc cho cả nhà. Khói bay lên tượng trưng cho lời khấn được gửi đi. Nhiều người nhắm mắt lại, khấn thầm, để lòng mình lắng xuống trước khi gửi ý nguyện. Vì thế nén hương không chỉ là vật được đốt lên, nó còn là dấu hiệu của sự tri ân với người đã khuất.

Vì khói hương gắn với những khoảnh khắc lắng đọng như thế, người ta cũng hay băn khoăn về thời điểm thắp. Bạn có thể đọc thêm bài có nên thắp hương vào buổi tối nếu nhà bạn chỉ rảnh vào cuối ngày.

Các loại hương thường dùng khác nhau ra sao?

Mỗi loại hương có mùi và cách dùng riêng, tuỳ dịp mà chọn:

Vì sao việc thắp hương được coi trọng?

Thắp hương là phần của một truyền thống lâu đời, thể hiện lòng biết ơn và sự gắn bó với nguồn cội. Nghi lễ này còn nối các thế hệ trong nhà, từ ông bà tới cha mẹ, con cái, bằng một sợi dây không nhìn thấy mà rất bền. Về mặt tâm lý, nhiều người thấy bình an, thanh thản hơn sau khi thắp hương, nhất là những lúc khó khăn. Làn khói mỏng không giải quyết được chuyện gì, nhưng nó cho người ta vài phút để thở chậm lại và nghĩ về những người mình thương.

Nên thắp hương bằng tay trái hay tay phải?

Câu hỏi này gặp hoài trong các nhà, và cũng chẳng có một đáp án chung cho mọi nơi. Mỗi cách đều có lý lẽ riêng, được truyền lại trong dân gian, nên tốt nhất là hiểu cả hai bên rồi theo nếp nhà mình.

Vì sao nhiều người chọn tay trái?

• Được coi là tay chính đạo trong thờ cúng: theo quan niệm, tay trái mang năng lượng thuần khiết, giúp buổi lễ thêm trang trọng.

• Gần tim: tay trái là cánh tay ở gần trái tim, nơi người ta hình dung lòng thành được gìn giữ. Cầm hương bằng tay ấy là cách thể hiện sự chân thành.

• Đúng theo phong thuỷ dân gian: nhiều người tin thắp bằng tay trái giúp dồn được tâm ý vào nghi lễ và mong gia đình bình an.

Cái khó là thói quen. Nhiều người đã quen tay phải nên đổi sang tay trái thấy vụng về lúc đầu, nhất là người lớn tuổi. Trong các gia đình cũng có người vẫn tin tay phải mới đúng, nên chuyện này thỉnh thoảng thành đề tài tranh luận.

Thắp bằng tay phải có sao không?

Tay phải có cái lợi là quen và chắc. Cầm nắm dễ, châm lửa gọn, nên buổi thắp hương diễn ra suôn sẻ hơn với nhiều người. Những quan niệm không ưa tay phải cho rằng đây là tay dùng cho công việc sinh hoạt hằng ngày nên chưa thanh tịnh bằng. Theo một số quan niệm phong thuỷ, thắp bằng tay phải làm giảm đi sự thanh tịnh của không gian thờ cúng.

Đó vẫn là quan niệm, không phải quy định. Người thuận tay phải, người đang đau tay trái, hay người đã thắp bằng tay phải cả đời không có gì phải áy náy. Nếu vẫn băn khoăn, cách nhiều nhà vẫn làm là nâng hương bằng cả hai tay lên ngang trán, khấn xong rồi cắm.

Những lưu ý nào cần tránh khi thắp hương?

Dưới đây là 8 điều các bậc lớn tuổi hay nhắc, hầu hết đều rất dễ làm.

• Số lượng hương: thường chỉ cần một đến ba nén. Nhiều người nghĩ thắp nhiều mới là thành kính, nhưng lượng hương không đo được lòng người.

• Lửa và cách tắt: ở chùa, nên dùng bật lửa của mình thay vì mồi từ nến trên ban. Tránh thổi tắt bằng miệng, hãy phẩy nhẹ tay. Nếu hương tắt giữa chừng thì nhẹ nhàng châm lại.

• Chỗ và lúc thắp: chọn lúc lòng mình thấy thanh thản. Ở chùa, nhiều nơi không thắp trong chánh điện mà thắp ở lư hương bên ngoài, bạn nên để ý và theo quy định nơi đó. Tránh thắp ở nơi không sạch sẽ.

• Tâm ý khi thắp: nhắm mắt, khấn nguyện chậm rãi. Đây là phần quan trọng nhất của buổi lễ.

• Điều cầu mong: cầu sức khoẻ, bình an, hạnh phúc cho gia đình. Tránh cầu những điều không chính đáng hoặc trái đạo đức.

• Chất lượng hương: mua hương ngoài thì nên xem nguồn gốc, tránh loại chứa hoá chất độc hại. Nhiều chùa có sẵn hương, bạn có thể dùng ngay.

• Không gian: chọn chỗ yên tĩnh, tránh lúc ồn ào, đông người chen chúc.

• Dọn dẹp sau khi thắp: tro hương và các vật phẩm khác nên được thu dọn gọn để giữ khu vực thờ cúng luôn sạch.

Xong phần thắp, nhiều người còn hỏi đợi bao lâu mới được hạ lễ. Câu trả lời có trong bài nên thắp hương bao lâu thì hạ lễ. Những điều kiêng khác được gom lại ở bài những điều kiêng kỵ khi thắp hương.

Thắp hương đúng cách mang lại điều gì cho cả nhà?

Phần đầu tiên dễ thấy là không khí trong nhà dịu lại. Mùi hương nhẹ giúp nhiều người bớt căng thẳng, lo âu, cảm thấy thoải mái và bình an hơn.

Phần sâu hơn nằm ở việc cả nhà làm cùng nhau. Tới ngày giỗ, người lớn đứng trước ban thờ kể lại chuyện ông từng đi đâu, bà từng thích ăn gì. Bọn trẻ nghe và nhớ. Những câu chuyện như thế giữ truyền thống ở lại trong nhà và làm cho các thế hệ gần nhau hơn.

Đứa cháu năm nào giờ cũng đã có con, và mỗi lần thắp hương lại nghe mình buột miệng hỏi: “Con cầm hương tay nào đấy?”

Câu hỏi thường gặp

Thuận tay trái hay tay phải thì thắp hương có khác gì không?

Quan niệm về tay trái không tính tới việc bạn thuận tay nào. Nếu thuận tay phải mà cầm tay trái thấy không chắc, bạn có thể nâng bằng cả hai tay cho an toàn, tránh để tàn hương rơi.

Thắp hương mấy nén là đủ?

Theo thói quen của nhiều gia đình, một đến ba nén là đủ để gửi gắm lòng mình. Bài nén hương và ý nghĩa của số lượng bạn dâng giải thích cụ thể từng con số.

Vì sao không nên thổi tắt hương?

Theo quan niệm dân gian, hơi thở người không được coi là sạch nên thổi vào hương là chưa kính. Phẩy nhẹ tay hoặc vẫy nén hương là cách thường được dùng để tắt ngọn lửa.

Đã quen thắp tay phải có cần đổi không?

Không bắt buộc. Tục nhiều nơi khác nhau, và người xưa vẫn nhắc rằng tấm lòng người thắp mới là phần chính. Bạn muốn đổi thì đổi dần cho quen tay, không muốn thì cứ giữ nếp cũ.