Vì sao tổ tiên nói đáng sợ nhất là năm nhuận 2 tháng 6 âm

Trưa tháng Sáu, gió đứng, chiếc quạt nan trong tay bà cứ đều đều mà mồ hôi vẫn rịn trên trán. Nghe tin năm ấy có hai tháng Sáu, bà chép miệng: “Năm nay nóng dài đấy, làm gì cũng phải liệu.”

Năm nhuận hai tháng 6 âm là năm âm lịch có thêm một tháng Sáu, tức mùa nắng nóng kéo dài hơn. Với người xưa sống nhờ ruộng đồng, điều đó đồng nghĩa với lo hạn hán, mất mùa, dịch bệnh, nên câu truyền miệng mới mang màu e dè. Đây là quan niệm dân gian, không phải một lời tiên đoán.

Năm nhuận hai tháng 6 âm có ý nghĩa gì?

Âm lịch tính theo tuần trăng nên cứ vài năm lại ngắn hơn năm mặt trời gần một tháng. Để lịch không trôi lệch khỏi mùa vụ, người ta thêm một tháng nhuận, thường khoảng hai đến ba năm một lần. Tháng được nhân đôi thay đổi theo từng năm, và khi rơi đúng vào tháng Sáu thì năm ấy có hai tháng 6 âm.

Tháng 6 âm lịch vốn nằm giữa năm. Theo cách nghĩ của người xưa, đây là lúc dương khí lên cao, nắng gắt phủ khắp nơi, cũng là chặng chuyển từ cái nóng cực điểm của mùa hạ sang tiết trời dịu hơn của mùa thu.

Vì sao bị xem là lúc âm dương xáo trộn?

Khi có hai tháng Sáu trong một năm, người xưa tin cán cân trời đất như bị xê dịch, dòng chảy âm dương vốn hài hoà nay không còn đều. Dương khí kéo dài bất thường được hiểu là điềm báo về sự mất cân bằng. Theo quan niệm cổ, đó là dấu hiệu của những thử thách có thể chạm tới mùa màng, sức khoẻ và đời sống của cả làng xã.

Nỗi lo ấy thật ra đến từ đâu?

Thử đặt mình vào một làng quê xưa. Muôn loài phải chịu thêm một tháng nóng, trong khi cả năm trông vào trời. Nắng kéo dài gây khô hạn, ảnh hưởng việc cấy trồng, dễ dẫn tới mất mùa, đói kém. Thời tiết oi ả cũng thuận lợi cho dịch bệnh, khiến người ta mệt mỏi, suy kiệt. Vì thế, nỗi lo về năm này vừa là chuyện trời đất, vừa rất đời thường: lo cái ăn và lo sức khoẻ cho người trong nhà.

Năm này có đáng sợ như lời đồn không?

Nỗi e dè ấy có hai gốc, một thuộc về niềm tin, một thuộc về cách con người truyền chuyện cho nhau.

Quan niệm tâm linh và phong thuỷ nói gì?

Theo quan niệm xưa, những thời điểm âm dương giao thoa mạnh, hay chu kỳ tự nhiên có sự bất thường, là lúc nhạy cảm. Có người tin rằng khí trong nhà dễ bị xáo động, phong thuỷ và vận hạn bị ảnh hưởng, âm khí có dịp trỗi dậy. Đó là cách người xưa diễn giải những bất an của mình, chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy một năm có hai tháng Sáu mang lại điều xấu riêng.

Lời truyền miệng làm nỗi lo lớn lên thế nào?

Những lời răn của tổ tiên có sức nặng về tinh thần và niềm tin cộng đồng, dù không phải lúc nào cũng có cơ sở cụ thể. Một năm hạn nặng, một vụ mùa thất bát, một trận dịch từng xảy ra đúng lúc có hai tháng Sáu là đủ để người ta nhớ mãi và kể lại. Câu chuyện đi từ đời này sang đời khác, dần thành một phần văn hoá dân gian.

Lối răn dạy ấy cũng gặp trong nhiều tập tục quanh ban thờ, chẳng hạn chuyện mùng 1 đầu tháng nên làm gì. Đọc chúng như những kinh nghiệm sống gói trong niềm tin, ta sẽ thấy nhẹ lòng hơn.

Người xưa khuyên ứng xử thế nào trong năm này?

Dân gian có câu truyền lại: “Năm nào hai tháng Sáu, trăm sự nên dè chừng.” Câu ấy không bảo người ta phải sống trong sợ hãi. Nó chỉ nhắc nên cẩn trọng và suy xét kỹ trước những quyết định lớn.

Cụ thể, theo tập tục ở nhiều vùng, người xưa thường khuyên:

• Giữ lòng bình lặng, hạn chế khởi sự việc lớn như động thổ, xây nhà, cưới hỏi hay những dự định nhiều mạo hiểm.

• Tích đức, làm việc thiện, được xem là cách cân bằng âm dương trong nhà.

• Hạn chế đi xa, tránh những nơi được cho là nặng âm khí như nghĩa trang vào lúc không cần thiết.

Ngày nay, những việc đã chọn được ngày, đã chuẩn bị kỹ, nhiều gia đình vẫn tiến hành bình thường. Ốm đau thì vẫn đi bệnh viện, đó là chuyện sức khoẻ, không nên để tục kiêng làm chậm. Phần có ích nhất của lời khuyên xưa lại rất thực tế: uống đủ nước, tránh nắng gắt, để ý người già và trẻ nhỏ trong những tuần nóng kéo dài.

Cách hiểu nhẹ nhàng nhất là không tin một cách mù quáng, cũng không cần thách thức hay phủ nhận những gì đã truyền qua nhiều đời. Xem đó là một phần di sản văn hoá, một lời nhắc về sự cẩn trọng, về việc sống thuận với tự nhiên và hướng tới điều thiện lành.

Bà giờ không còn ngồi quạt ở hiên nhà nữa, nhưng mỗi năm nghe có tháng nhuận, con cháu vẫn nhắc nhau câu ấy, nửa đùa nửa thật, rồi nhớ tới bà.

Câu hỏi thường gặp

Năm nhuận hai tháng 6 âm có thật sự xui không?

Đây là quan niệm dân gian xuất phát từ nỗi lo nắng hạn, mất mùa của xã hội nông nghiệp xưa. Chưa có cơ sở khoa học nào cho thấy riêng năm này mang lại điều xấu, nên bạn có thể xem như một lời nhắc cẩn trọng.

Năm có hai tháng 6 âm có nên cưới hỏi, xây nhà không?

Theo tập tục ở nhiều vùng, người xưa khuyên hạn chế khởi sự việc lớn trong năm này. Ngày nay nhiều nhà vẫn tiến hành khi đã chuẩn bị đủ và xem ngày theo nếp gia đình, đây là việc tuỳ niềm tin của mỗi nhà.

Vì sao lại có tháng nhuận trong âm lịch?

Năm âm lịch ngắn hơn năm mặt trời khoảng 11 ngày, nên sau vài năm lịch sẽ lệch khỏi mùa. Thêm một tháng nhuận giúp lịch khớp lại với thời tiết và mùa vụ. Tháng nhuận rơi vào tháng nào được tính theo từng năm.

Trong năm này cần làm lễ gì đặc biệt không?

Không có nghi lễ bắt buộc nào. Nhà nào muốn yên lòng thì giữ việc cúng rằm, mùng một như thường lệ, lau ban thờ sạch sẽ và sống chậm hơn một chút trong những ngày nắng gắt.