Xuân phân là gì và 3 điều nên làm để đón may mắn, tài lộc theo quan niệm xưa

Khoảng cuối tháng Ba, buổi sáng mở cửa sổ thấy nắng đã khác, trời hửng sớm hơn, mùi đất ẩm và lá non len vào nhà. Các bà các mẹ bắt đầu lôi chăn đông ra giặt, lau lại ban thờ, xếp gọn những thứ đã để quá lâu.

Xuân phân là tiết khí thứ tư trong 24 tiết khí, thường rơi vào ngày 20 hoặc 21 tháng 3 dương lịch, khi ngày và đêm dài gần bằng nhau. Theo quan niệm xưa, đây là lúc nên làm mới không gian sống, tĩnh tâm khấn nguyện, trồng cây hoặc làm việc thiện để mở đầu chặng mới.

Xuân phân là gì và có nguồn gốc từ đâu?

Vì sao lại gọi là xuân phân?

Xuân là mùa xuân, phân là chia đều. Xuân phân có thể hiểu là thời điểm ngày và đêm trong mùa xuân được chia gần như bằng nhau, vì lúc này Mặt Trời ở ngay trên đường xích đạo. Hiện tượng ấy xảy ra trên khắp Trái Đất, chứ không riêng ở một nơi nào.

Theo lịch tiết khí của Á Đông, xuân phân nằm ở giữa mùa xuân, sau các tiết Lập xuân, Vũ thuỷ, Kinh trập. Còn ở phương Tây, nhiều nước lấy ngày này làm ngày bắt đầu mùa xuân. Tiết trời lúc này đã bớt rét, ấm dần lên, nên xuân phân thường được xem là biểu tượng của sự cân bằng, của khởi đầu mới và sức sống trở lại.

Trong văn hoá phương Đông, xuân phân còn mang ý nghĩa tâm linh, được xem là lúc con người nên sống thuận theo thiên nhiên và gửi gắm mong ước về một chặng đời tốt lành.

Ngày xuân phân bắt nguồn từ đâu?

Xuân phân gắn với nền văn minh lúa nước của các nước phương Đông. Từ xa xưa, người nông dân quan sát thời tiết và nhận ra đây là lúc thích hợp để bắt đầu các việc đồng áng. Trong văn hoá dân gian, thời điểm này cũng đi cùng nhiều lễ hội truyền thống. Ở Việt Nam, vào dịp này nhiều nơi có lễ cầu mùa, xin mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu.

Xuân phân nên dọn dẹp nhà cửa thế nào?

Việc đầu tiên dân gian hay nhắc là dọn dẹp nhà cửa, chỗ làm việc và những nơi mình thường dùng. Theo quan niệm phong thuỷ, không gian sạch, gọn giúp khí lưu thông thuận lợi, được xem như mở đường cho điều tốt lành đi vào nhà. Thiên nhiên đang làm mới chính mình thì con người cũng nên đồng điệu, bỏ đi những thứ đã hết giá trị như quần áo rách, đồ hỏng, giấy tờ không còn cần.

Dọn nhà cũng là dịp thanh lọc đầu óc. Bạn có thể mở cửa sổ đón nắng và không khí mùa xuân, đặt thêm một chậu cây xanh hay bình hoa tươi cho căn phòng có sinh khí. Riêng khu vực cửa chính, nơi phong thuỷ xem là miệng khí của ngôi nhà, nên giữ sạch và thông thoáng.

Nhiều người còn lau lại ban thờ trong dịp này như một cách tỏ lòng kính với ông bà, mong được phù hộ. Nếu băn khoăn về chuyện chọn ngày, bài nên lau dọn ban thờ vào ngày nào sẽ có thêm vài gợi ý.

Vì sao dọn dẹp được coi trọng vào tiết này?

• Tạo chỗ cho điều tích cực: theo phong thuỷ, không gian bừa bộn cản trở dòng khí, còn nhà sạch gọn thì khí thông, người ở cũng thấy dễ chịu.

• Bỏ đi những gì nặng nề: bớt đồ cũ, đồ hỏng được hiểu là bớt những điều không vui trong đời sống.

• Chào một khởi đầu mới: xuân phân là lúc gạt bớt cái cũ để đón điều tốt đẹp hơn.

Cầu nguyện hay thiền định trong tiết xuân phân thế nào?

Theo quan niệm xưa, xuân phân là lúc âm dương cân bằng, nên thích hợp với các nghi thức tâm linh hoặc một khoảng tĩnh lặng để gửi gắm mong ước.

Bạn có thể chuẩn bị một lễ nhỏ với hoa tươi, nến, hương thơm và ít trái cây để dâng trời đất, tổ tiên hoặc các đấng mình tin tưởng. Trong không gian yên tĩnh, hãy dành thời gian cầu sức khoẻ, bình an, đủ đầy cho cả nhà, đồng thời hình dung rõ những việc mình muốn làm trong thời gian tới.

Nếu không theo nghi thức truyền thống, bạn có thể ngồi thiền ngoài trời, dưới nắng xuân dịu. Trải một tấm thảm nhỏ, hít thở sâu, để tâm trí trở về với những điều tích cực. Nhiều nghiên cứu cho thấy thiền giúp giảm căng thẳng, và khi lòng vững hơn, người ta thường tự tin hơn trước các cơ hội và quyết định của mình.

Những lợi ích người ta thường nhắc tới khi cầu nguyện hoặc thiền định trong tiết này:

• Kết nối với đời sống tinh thần: tìm sự bình an và hướng thiện.

• Tập trung và tỉnh thức hơn: thiền rèn sự chú tâm, giúp nhận ra và kiểm soát cảm xúc.

• Gieo những suy nghĩ tích cực: nghĩ điều tốt thường dễ làm điều tốt.

• Giảm căng thẳng, lo âu: một khoảng lặng ngắn giữa cuộc sống nhiều áp lực giúp người ta thư thái lại.

Vì sao trồng cây, làm việc thiện lại hợp với tiết xuân phân?

Xuân phân là mùa sinh sôi, cây cối đâm chồi nảy lộc. Trồng một cây xanh lúc này vừa tốt cho môi trường, vừa mang ý nghĩa về sự lớn lên bền bỉ trong cuộc sống. Theo quan niệm phong thuỷ, nhiều nhà chọn những cây như kim tiền, phát lộc, ngọc bích để đặt trong nhà, gửi gắm mong muốn thịnh vượng.

Làm việc thiện như quyên góp cho người khó khăn, giúp hàng xóm, góp sức cho các hoạt động cộng đồng cũng được xem là gieo mầm phước đức. Theo triết lý nhân quả, cho đi điều tốt thì sẽ có ngày nhận lại. Cái nhận được rõ nhất thường ngay trước mắt: người được giúp vui, người giúp cũng thấy lòng nhẹ và hài lòng, và tinh thần ấy theo mình suốt nhiều ngày.

Có người còn vừa trồng cây vừa gửi một lời chúc phúc, tin rằng sức sống của cây và lòng tốt sẽ hoà vào nhau. Nếu muốn thêm chút xanh cạnh góc gốm trong nhà, bạn có thể tham khảo thêm cách chọn đồ gốm sứ trang trí hợp phong thuỷ.

Ý nghĩa của trồng cây và làm việc thiện theo quan niệm xưa

• Sinh sôi, phát triển: cây trồng vào tiết xuân phân tượng trưng cho hy vọng về một cuộc sống sung túc.

• Gieo phước đức: việc thiện được xem là tích luỹ công đức cho bản thân và gia đình.

• Tâm thế tích cực: làm điều tốt khiến mình vui, và người vui thì dễ nhìn thấy những điều tốt đẹp quanh mình.

Cả ba việc trên đều nhỏ và chẳng cần chờ đúng một ngày nào. Thế mà năm nào tới lúc nắng đổi màu, người ta vẫn tự dưng muốn mở tung cửa sổ và lau lại cái bàn đã bám bụi từ sau Tết.

Câu hỏi thường gặp

Xuân phân rơi vào ngày nào?

Xuân phân thường rơi vào ngày 20 hoặc 21 tháng 3 dương lịch, tuỳ từng năm. Bạn có thể xem lịch tiết khí của năm đó để biết chính xác ngày và giờ bắt đầu.

Xuân phân có phải làm lễ cúng không?

Không bắt buộc. Một số nơi có lễ cầu mùa vào dịp này, còn trong gia đình, nhiều người chỉ thắp hương, chuẩn bị ít hoa quả khi muốn tỏ lòng thành. Việc này tuỳ nếp nhà.

Vào ngày xuân phân, ngày và đêm có bằng nhau hẳn không?

Về cơ bản là gần bằng nhau. Do ánh sáng bị khí quyển bẻ cong và cách tính lúc Mặt Trời mọc, lặn, thời gian ban ngày thường nhỉnh hơn một chút, tuỳ vĩ độ.

Không làm những việc này vào xuân phân thì có sao không?

Không có gì đáng lo. Đây là những gợi ý dân gian để bắt đầu một chặng mới với tâm thế nhẹ nhàng hơn, bạn có thể làm vào lúc nào thấy phù hợp trong mùa xuân.